Ngay từ trước khi làm hồ sơ đi du học Úc, rất nhiều sinh viên được gia đình xác định trước mục đích duy nhất khi du học là để xin được thường trú dài hạn tại Úc (PR). Chính vì thế, dù không thật thích thú với việc học những nghề như đầu bếp, nấu ăn, cơ khí, điện… số lượng người đăng ký học những ngành này ngày càng đông.

900 giờ thực hành

Khi chuẩn bị đi du học Úc, Trang không biết mình thích và phù hợp với ngành gì nên theo lời tư vấn, bạn chọn học nấu ăn với mục đích phía sau là lấy PR và bảo lãnh gia đình qua Úc. Hai năm học nghề đã kết thúc, Trang có chứng chỉ nghề nhưng không thể xin PR vì gặp vướng mắc cơ bản là không thể xin xác nhận bằng nghề của mình.
Theo luật Úc, bằng cấp do cơ sở đào tạo cung cấp chỉ có tính chất tham khảo và có một cơ quan độc lập chuyên xét duyệt trình độ của những người theo học một số ngành nhất định. Trong trường hợp của Trang, bạn học nấu ăn và để TRA (Trades Recognition Australia) cấp giấy xác nhận trình độ, ngoài bằng nghề, Trang còn cần có 900 giờ thực hành. Không thể về nước sau khi bỏ ra hai năm trời học tập vất vả mà chưa có PR, Trang đăng ký lên bậc đại học ngành Quản lý Nhà hàng Khách sạn và Du lịch với ý định tranh thủ thời gian học để đi làm thêm lấy đủ giờ thực hành.
Phương án của Trang mới nhìn qua có thể thấy khá hợp lý vì nếu kiếm được việc làm với thời lượng 20 giờ/tuần thì trong vòng một năm học thêm, Trang sẽ có đủ số giờ thực hành như yêu cầu. Tuy nhiên trong tình hình kinh tế hiện nay, để kiếm được một việc làm hợp pháp có đóng thuế là cực kỳ khó vì các chủ nhà hàng thường không muốn thuê người làm công ngắn hạn hay bán thời gian. Trước đây, sinh viên có thể tìm những chủ nhà hàng người Việt để xin giúp đỡ cấp giấy chứng nhận làm việc tình nguyện không lương. Tuy nhiên, sau khi biết được những mánh khóe về việc mua, bán giấy chứng nhận giờ thực hành của sinh viên quốc tế, TRA đã thay đổi quy định kể từ ngày 01/09/08 và hiện nay, số giờ thực tập phải là có lương. Như vậy, hy vọng lấy được 900 giờ thực hành bằng cách tiếp tục học lên cao nữa là khá mong manh đối với Trang và bạn vẫn phải chuẩn bị tinh thần về nước khi hết khóa học.

7 điểm IELTS

Cô Đặng Thanh thuộc trung tâm dạy tiếng Anh English Matrix đồng thời là chuyên viên marketing của sáu trường dạy nghề tại Melbourne cho biết, ngoài vấn đề giờ thực hành, du học sinh muốn nộp đơn xin PR còn phải vượt qua ‘ải’ 7 điểm IELTS . Nhiều người nghĩ rằng cứ sang Úc học là đương nhiên tiếng Anh sẽ giỏi lên nhưng điều này hoàn toàn không đúng. Trong quá trình học, vốn tiếng Anh về chuyên môn của sinh viên có thể khá lên nhưng nếu không trau dồi thì ngược lại, trình độ tiếng Anh còn có thể bị kém đi. Hơn thế, sinh viên học nghề Việt Nam có xu hướng tìm mọi cách để rút ngắn thời gian học tiếng Anh trước khi nhập học chính thức để tiết kiệm chi phí nên trình độ anh ngữ ngay từ đầu đã không đủ vững.
Trên thực tế thì việc đạt được 7 điểm ở cả bốn kỹ năng nghe, nói, đọc, viết là thách thức đối với cả những sinh viên có thời gian dài học và sống ở Úc. Phúc hiện đang ở học kỳ cuối ngành Công nghệ Thông tin tại Swinburne cho biết: “Dù đã học ba năm trung học cộng với ba năm học đại học với thành tích học khá, khả năng giao tiếp bằng tiếng Anh tốt nhưng mình vẫn cảm thấy không tự tin hoàn toàn với việc sẽ đạt 7 điểm IELTS để nộp đơn xin PR. Chắc mình phải đi luyện thi thêm một khóa.”
Tiếng Anh thực chất là yêu cầu khó nhất và cũng chính vì vậy, Bộ Di trú cho phép những sinh viên đã được xác nhận bằng cấp nhưng chưa hội tụ đủ điều kiện để xin PR nộp đơn xin visa tạm thời có giá trị 18 tháng. Trong thời gian này, họ có thể học tiếp tiếng Anh hoặc tìm kiếm cơ hội việc làm.

Có đường tắt?

Nhìn sơ qua có thể thấy, học nghề để lấy PR không hẳn phải đường tắt, thời gian học có thể kéo dài tới 5 năm. Trung bình, sinh viên có thể phải mất từ 6 đến 12 tháng học tiếng Anh trước khi vào khóa học chính và 24 tháng học nghề. Nếu không đủ kinh nghiệm làm việc hay điểm tiếng Anh thì lại phải đầu tư thêm 12 đến 18 tháng học tiếp. Ngay cả khi đã học ‘đủ thứ’ như vậy cũng chưa chắc xin được PR chứ đừng nói đến việc sau hai năm học nghề hai năm là xin PR được ngay.
Thêm vào đó, Bộ Di trú Úc cũng khuyến cáo sinh viên quốc tế không nên chọn ngành học chỉ dựa trên mong muốn sẽ xin được thường trú vì các chính sách nhận di dân tay nghề luôn thay đổi và phụ thuộc vào nhu cầu của thị trường lao động. Chính vì vậy, sinh viên nên xác định mục đích của việc du học là thu nhận kiến thức cho tương lai nghề nghiệp của mình. Việc xin PR cũng có thể là mục tiêu quan trọng nhưng nên có sự chuẩn bị thật kỹ lưỡng và kế hoạch rõ ràng.
Chứng kiến nhiều thế hệ sinh viên Việt Nam qua Úc du học , cô Đặng Thanh nhận xét: “Để thành công, các bạn sinh viên phải tích cực trong việc tìm kiếm kinh nghiệm làm việc. Đừng thụ động và hãy làm bất cứ công việc nào có thể tìm được. Nhiều khi phải biết hi sinh ban đầu và xác định là mình đi làm lấy kinh nghiệm chứ không phải thu nhập. Chắc chắn bạn sẽ không bị thiệt thòi vì một khi thật sự biết việc, có kinh nghiệm thì đi xin việc có lương dễ dàng hơn nhiều. Nhưng đừng quên, quan trọng hơn hết là phải giỏi tiếng Anh vì đó là yêu cầu đầu tiên để có thể làm việc và sinh sống tại Úc.”